De herfst laat zich ook in gemeente Deurne op dit moment overduidelijk zien met prachtige gekleurde bladeren aan de bomen, paddenstoelen en andere pareltjes. Fotografen Malou Box en Jan Rosmulder wisten de veranderende natuur in Vlierden vast te leggen met hun camera. Hun foto’s kun je onderaan in dit artikel bekijken.
Hoewel op de beelden de herfstkleuren goed zichtbaar zijn, duurt het steeds langer voordat de bladeren hun rode, gele, oranje en goudbruine kleuren krijgen. De laatste herfstmaand is al begonnen en nog steeds zien veel bomen en struiken er behoorlijk groen uit.
Voorbereiden op winter
Dat de typische herfstkleuren alsmaar later in het najaar pas voorkomen en de bladeren langer aan de bomen blijven hangen, heeft met verschillende factoren te maken. “Het korter worden van de dagen in de herfst is voor bomen een teken zich voor te bereiden op de winter. Sommige bomen stoppen in de winter met groeien en verliezen hun bladeren, maar niet voordat ze de allermooiste kleuren krijgen”, legt het IVN uit.
De natuureducatieorganisatie zegt dat de herfstkleuren eigenlijk altijd al in de bladeren zitten. Tijdens de lente en de zomer overheerst alleen de kleur groen, omdat er zoveel bladgroen in de bladeren zit. “Tijdens de lente en de zomer draait de bladgroenfabriek op volle toeren en maakt de boom veel chlorofyl aan.” Dat is de stof die zorgt voor de groene kleur.
Pigment
In het najaar is er minder zon en wordt er steeds minder van het pigment chlorofyl aangemaakt, waardoor het uiteindelijk opraakt. “Bomen zijn erg zuinig op bladgroen. Het is van levensbelang voor de fotosynthese en kost veel energie om aan te maken. Daarom halen bomen in de herfst zoveel mogelijk bladgroen uit de bladeren voordat ze vallen”, aldus het IVN.
Dat dit proces bij veel bomen dit jaar later is gestart, heeft vooral te maken met de temperatuur. De laatste week van september was het officieel al herfst, maar voelde het nog als volop zomer. Ook de maand oktober was het zeer zacht voor de tijd van het jaar. Pas als de minimumtemperatuur daalt tot onder de 5 graden gaan bomen hun sapstroom stilleggen.
Laagje kurk
Een blad bestaat uit meer stoffen dan alleen chlorofyl en die stoffen hebben andere kleuren, variërend van verschillende tinten geel en oranje tot rood soms zelfs paarsachtig. Pas als de overheersende groene kleur van het chlorofyl is verdwenen, komen de andere kleuren tevoorschijn.
Zodra de boom de stoffen die behouden moeten worden uit de bladeren heeft gehaald, ontstaat er bij het steeltje van het verkleurde blad een laagje kurk. Door dat steeltje ging altijd vocht (het boomsap) naar het blad toe en de suikers terug naar de boom. Net zoals met een kurk op een wijnfles, kan er met zo’n laagje kurk geen vocht meer doorheen. Uiteindelijk droogt het blad uit en valt het neer.
Overleven
Dat is overigens niet per se een teken van zwakte of ziekte bij bomen. Integendeel, het is een strategie om te overleven tijdens de ongunstige wintermaanden. Naarmate de dagen korter worden en de temperaturen beginnen te dalen, worden bomen geconfronteerd met een gebrek aan zonlicht en water. Om energie te besparen en uitdroging te voorkomen, laten ze hun bladeren vallen.
Foto’s: Malou Box/Jan Rosmulder
