Een groep van agrarische ondernemers heeft vorige week een plan gepresenteerd over hoe zij denken in de toekomst agrarische activiteiten te kunnen blijven uitvoeren in een kwetsbaar gebied als de Peel. Ze hebben zich verenigd in het Meijels Agrarisch Perspectief (MAP) en willen proberen om enerzijds de Natura 2000-doelen te behalen en toch een toekomstbestendige landbouw te behouden in de regio.
“Wij geloven in een gezamenlijke toekomst: een natuurlijke, ondernemende en leefbare Peel, waarin landbouw, water en natuur elkaar versterken”, zegt voorzitter Paul Venner van het MAP.
Bufferzones
Aanleiding voor de samenwerking van agrarische ondernemers is de beslissing van de rechter om in juni 2024 mee te gaan in het voornemen van de provincies Limburg en Brabant om geen vrijstelling van vergunningplicht voor grondwateronttrekking in de bufferzones meer te geven voor de beregening bij open teelten. Dit is vastgelegd in het wijzigingsbesluit Natura2000 beheerplan Groote Peel, Deurnsche Peel en Mariapeel.
Dat zou kunnen betekenen dat agrariërs die hun percelen met grondwater willen beregenen in droge periodes in de toekomst een natuurvergunning moeten aanvragen. Dat geldt overigens niet voor putten die voor 10 juni 1994 zijn geslagen. Niettemin is landbouw dan op veel plekken niet meer mogelijk. In 2022 hebben de agrarische ondernemers met een ligging aan de Groote Peel vooruitlopend op de regelgeving elkaar opgezocht en zijn ze op zoek gegaan naar oplossingen.
Drie vraagstukken
Daarbij stonden drie vraagstukken centraal, zoals: hoe zij kunnen blijven ondernemen in dit gebied en hoe ze minder afhankelijk kunnen worden van grondwateronttrekking. Daarnaast hebben de ondernemers besproken hoe zij actief kunnen bijdragen aan een robuust watersysteem en een veerkrachtige natuur.
“Waterschap Limburg heeft dit initiatief vanaf het begin ondersteund en mogelijk gemaakt. Hier heb ik me persoonlijk hard voor gemaakt”, zegt bestuurslid Chrit Wolfhagen van waterschap Limburg. “Als overheden kunnen we wel plannen bedenken, maar het is veel beter als de agrariërs zichzelf samenpakken en plannen maken. Zij kennen het gebied en weten wat er nodig is.”
Toenemende onzekerheid
De Groote Peel is een kwetsbaar hoogveengebied dat volledig afhankelijk is van een stabiele, hoge grondwaterstand. Die balans staat al jaren onder druk. In droge perioden kan het grondwaterpeil in de omliggende bufferzones met 1,5 tot 2 meter dalen. Dit leidt tot verdroging van de natuur én toenemende onzekerheid voor agrariërs.
In onze regio komen tegelijkertijd meerdere opgaven samen. Dit zijn het behalen van de Natura 2000-doelen, verbetering van waterkwaliteit en waterbeschikbaarheid, klimaatadaptatie en toekomstbestendige landbouw. “Juist in deze samenhang ligt de kans”, zeggen de leden van het MAP. “Door waterbeheer, natuurherstel en landbouwontwikkeling integraal te benaderen, kan de Groote Peel uitgroeien tot een voorbeeld voor bufferzones rond Natura 2000-gebieden.”
Perspectief
De afgelopen tijd hebben de samenwerkende boeren een gebiedsplan ontwikkeld dat in hun ogen perspectief biedt voor zowel landbouw als natuur. Er liggen inmiddels diverse uitgewerkte ideeën en onderzoeken op tafel over onder andere de aanleg van sub-irrigatie met aanvoer van water uit een kanaal.
Daarnaast zijn er concrete plannen bedacht voor een forse vermindering van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en is er praktijkonderzoek gedaan naar mechanische onkruidbestrijding. Dit gebeurt door de ondernemers zelf, in samenwerking met een onafhankelijke teeltadviseur. Ook voor de verhoging van de biodiversiteit en de extensivering van de melkveehouderij is door de leden van het MAP een plan opgesteld.
Meerkleurige Peel
“Dit is precies hoe wij binnen NOVEX de Peel willen werken: gebiedsgericht en samen met de mensen die hier ondernemen en wonen,” aldus Wolfhagen. “Wij zien dit initiatief als een concrete uitwerking van de NOVEX-aanpak, zoals vastgelegd in het Zich Ontwikkelend NOVEX-perspectief 2050 (ZON2050) en de Regionale Uitvoerings- en Investeringsagenda (RUIA).”
Het plan sluit volgens waterschap Limburg en het MAP goed aan bij het sleutelthema Waterbeschikbaarheid Maas en geeft invulling aan de ambitie voor de meerkleurige Peel, waarin een natuurlijke, ondernemende en leefbare regio waarin landbouw, water en natuur elkaar versterken.
Foto: waterschap Limburg
