Wat als angst, verdriet en verslaving niet alleen bij één persoon beginnen, maar al generaties binnen een familie aanwezig zijn? De Deurnese schrijfster Petra Cuijpers onderzoekt dat in haar roman Erfgoed. Het verhaal gaat over familiegeheimen, trauma’s en vooral de mogelijkheid om patronen te doorbreken.
De inspiratie voor het boek komt onder meer voort uit Cuijpers’ werk in de thuiszorg. Toen in 2022 de oorlog in Oekraïne uitbrak, merkte ze dat bij cliënten veel verhalen over de Tweede Wereldoorlog opnieuw naar boven kwamen. “Toen kwam ik er eigenlijk achter dat heel veel mensen nog met een oorlogstrauma zitten uit de Tweede Wereldoorlog. Angsten en verdriet kunnen van de ene generatie op de andere overgaan, zonder dat mensen dat doorhebben.”
Generationeel trauma
Volgens Cuijpers kunnen ingrijpende gebeurtenissen invloed hebben op hoe personen zich gedragen en voelen, maar ook op de volgende generaties. Dat kan bijvoorbeeld zichtbaar worden in angst, verdriet of verslaving. “Het wordt eigenlijk doorgegeven totdat iemand beseft: hé, wat is hier aan de hand in onze familie? Door terug te kijken naar het verleden en erover te praten, kan vervolgens een patroon worden doorbroken.”
Die gedachte is verwerkt in Erfgoed. De roman draait om een jonge vrouw met een turbulent verleden, die haar leven opnieuw wil beginnen. Ze krijgt een nieuwe baan, maar ontdekt dat ze terechtkomt in een afgelegen landhuis. Daar blijkt al snel dat niet alleen zij geheimen met zich meedraagt. “Ze komt erachter dat de mensen die daar wonen ook het nodige te verbergen hebben.”
Eigen ervaring
Het onderwerp is voor Cuijpers persoonlijk. Haar ouders maakten de Tweede Wereldoorlog mee. Haar moeder zag in Utrecht onder meer bombardementen en razzia’s. Ook maakte ze de hongerwinter mee. Die ervaringen werkten later, zonder dat Cuijpers dat direct besefte, ook door in haar eigen leven. “Ik heb altijd heel veel voorraad aan eten in huis. Op de een of andere manier ben ik altijd bang dat ik zonder kom te zitten. Pas later begreep ik waar die angst vandaan kwam.”
Juist door haar eigen ervaringen kreeg Cuijpers extra motivatie om een roman over het onderwerp te schrijven. Ze ontdekte dat er vooral informatieve boeken over generationele trauma’s waren en maar weinig romans. Met Erfgoed wil ze lezers op een toegankelijke manier laten kennismaken met het thema. “Mensen kunnen het lezen en denken: ‘hé, dat ken ik ook. Misschien speelt dat ook bij ons in de familie’.”
Teruggaan naar het verleden
Het boek moet volgens Cuijpers meer zijn dan alleen een zwaar verhaal: “Ik hoop dat mensen teruggaan naar het verleden en daarvan leren. Ga in gesprek met je familie en leer meer over wat er in jullie bloedlijn speelt. Als mensen iets herkennen en daardoor een negatief trauma kunnen doorbreken, zou dat natuurlijk mooi zijn.”
De roman Erfgoed is verkrijgbaar bij verschillend boekhandels en online via onder meer bol.com
Foto: Petra Cuijpers
