Het lijkt een logisch plan: om te zorgen dat de landbouw ook tijdens droge perioden kan beschikken over voldoende water, voer je Maaswater naar het gebied rondom de Groote Peel. Zo hoeft de grondwaterstand niet verder te worden verhoogd en hoeft niet te worden beregend met grondwater. Maar volgens Werkgroep Behoud de Peel (WBdP) is dit geen goed idee en brengt het plan grote risico’s met zich mee.
“Zolang voldoende Maaswater beschikbaar is, lijkt dit een aantrekkelijke oplossing. Maar klimaatverandering zorgt ervoor dat langdurige droogte steeds vaker voorkomt en rivierafvoeren juist in die perioden lager worden. De vraag naar water neemt dan toe, terwijl het aanbod afneemt”, zegt de werkgroep. “Drinkwater, natuur, landbouw, industrie en scheepvaart doen allemaal een beroep op dezelfde beperkte hoeveelheid zoet water.”
Westland
Dat het hierbij niet gaat om een theoretisch risico, is volgens WBdP elders in Nederland zien: “Bijvoorbeeld in het Westland vrezen bedrijven die sterk afhankelijk zijn van aangevoerd water forse economische schade wanneer die aanvoer onder druk komt te staan. Wanneer de aanvoer van water niet meer vanzelfsprekend is, komt een heel landbouwsysteem onder druk te staan. Dat betekent niet dat de situatie in de Peel identiek zal zijn, maar zij laat wel zien hoe kwetsbaar een gebied wordt wanneer de bedrijfsvoering afhankelijk is van een externe waterbron.”
Toch is binnen het Limburgse programma Meijels Agrarisch Perspectief voorgesteld om Maaswater aan te voeren naar de Groote Peel. Het betreffende landbouwgebied ligt binnen de twee kilometer brede hydrologische bufferzone rond de Peel. Om het hoogveen in de Peel te kunnen herstellen dient die bufferzone flink te worden vernat. Met het Meijelse plan blijft intensieve akkerbouw mogelijk op de betreffende landbouwgronden.
Hoogveenontwikkeling
Bij voldoende aanvoer van Maaswater blijft de waterstand in de zomer op peil en zal het dus volgens de werkgroep in droge zomers natter worden dan nu: “Met het plan wordt de waterstand echter lang niet ver genoeg verhoogd om de hoogveenontwikkeling in de Peel mogelijk te maken. Maar niet alleen wordt de waterstand voor de Peel met het plan niet hoog genoeg; de natuur kan er zelfs op verslechteren.”
De natuurbeschermingsorganisatie vreest dat de Maaswateraanvoer zal leiden tot een verdere intensivering van de landbouw: “Nog meer boomteelt, intensieve groenteteelt, leliekwekerijen, graszodenbedrijven; een tendens die de laatste jaren in toenemende mate rondom de Peel al aan de gang is.”
Lees ook: Vechten voor het zeldzame hoogveen in de Peel: ‘Ziet er gezonder uit’
Als er dan in een periode van droogte minder of zelfs geen Maaswater meer beschikbaar is, denkt de werkgroep dat er nog meer dan nu beregend gaat worden uit grondwater om de oogst van die intensieve teelten te kunnen redden. “Dus als het ‘infuus’ wegvalt, dan kunnen de gevolgen ernstiger zijn dan nu al het geval is, doordat de wateraanvoer heeft geleid tot nog meer intensieve, veel water vragende teelten.”
Ramp
Rondom de Peel zijn behalve bij Meijel nog meer plannen om de landbouw van Maaswater te gaan voorzien, zoals aan de oostkant van de Mariapeel en de noord-west-kant van de Groote Peel in Noord-Brabant. WBdP zegt dat er zelfs ideeën zijn geopperd om Maaswater in nieuwe natuur binnen te laten stromen, zoals bijvoorbeeld het Leegveld, aan de westkant van de Deurnese Peel en in het Mussenbaangebied aan de zuidwestkant van de Groote Peel.
De werkgroep heeft tegen dit plan nadrukkelijk geprotesteerd: “De nieuwe natuur is bedoeld ter vernatting van de Peel, maar niet met gebiedsvreemd water!” Dat zou volgens de organisatie een ramp zijn. “Kalkrijk en voedselrijk Maaswater gaat absoluut niet samen met zuur Peelwater. Het veen wordt er onherstelbaar door aangetast! Water is het ‘bloed van de Peel’, maar dan moet het wel van de goede ‘bloedgroep’ zijn.”
Regenwater vasthouden
WBdP is van mening dat de vernatting niet met Maaswateraanvoer moet worden gerealiseerd, maar door regenwater vast te houden in het gebied. “Dus niet al het water in de natte perioden van het jaar direct afvoeren, maar vasthouden voor de drogere maanden van het jaar. Rondom de Peel dient een brede zone te komen met extra nieuwe natuur of met een zeer natte natuurinclusieve en extensieve vorm van landbouw.”
Als het aan de natuurbeschermers ligt, is in deze zone het uitgangspunt: ’teelt volgt peil’ en niet ‘peil volgt teelt’. Dit moet volgens WBdP zorgen voor meer biodiversiteit in en rondom de Peel. “De investering van de 300 miljoen euro uit NOVEX biedt daarvoor een goede kans. Laten we die benutten om een landschap te creëren dat op eigen kracht kan functioneren, in plaats van een systeem dat afhankelijk blijft van water van elders.”
Foto: waterschap Aa en Maas
