Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn in Noord-Brabant terechtgekomen. Slechts één toestel stortte neer in Neerkant, maar daar is tegenwoordig niets van te zien. Een groep fanatiekelingen vond dat dit moest veranderen. Ze hadden er een lange adem voor nodig, maar na ruim drieënhalf jaar onderzoek en onderhandelen hebben ze het toch voor elkaar gekregen; op 21 juni wordt een monument onthuld dat herinnert aan de crash van een Vickers Wellington-bommenwerper van het No. 166 Squadron van de Britse Royal Air Force (RAF).
Toine Verstappen is één van de initiatiefnemers van het herdenkingsteken dat aan het Heesterveld in Neerkant een plek krijgt. Hij is blij dat het er nu nog toch van gaat komen: “We hebben er heel veel tijd ingestoken om dit voor elkaar te krijgen. Jurgen Beekers heeft bijvoorbeeld alle historische feiten nagezocht. Naast mijzelf hebben ook Harrie van de Mortel, Theo Donkers en Theo Janssen veel gedaan om dit eerbetoon aan de omgekomen militairen te realiseren.”
In de lucht geëxplodeerd
De crash vond plaats in de nacht van 22 juni 1943 om 01.49 uur. Het vliegtuig dat onderweg was naar een missie in Krefeld is waarschijnlijk beschoten door een nachtjager van het Nachtjagdgeschwader 1 en raakte daarbij beschadigd. Toch wist de bemanning met het toestel in eerste instantie nog te ontkomen, maar na een tweede beschieting door een andere nachtjager is de bommenwerper vermoedelijk in de lucht geëxplodeerd en kwamen de inzittenden om het leven.
Lees ook: Ontdekte loopgraven uit de grond gehaald in Neerkant
Verstappen legt uit dat er vijf personen aan boord van het vliegtuig waren toen het neerstortte: “Dat ging om vier Britse militairen en één Australiër. Vier van de vijf bemanningsleden hebben uiteindelijk hun laatste rustplaats gevonden op het militaire kerkhof Jonkerbosch in Nijmegen. Maar het stoffelijk overschot van sergeant Payne is nooit meer gevonden. Hij staat tot op vandaag te boek als vermist.”
Nooit vergeten
Mede daarom vinden Verstappen en de anderen van de werkgroep dat er een zichtbaar en permanent gedenkteken moet komen: “Zodat we nooit vergeten wat er toen gebeurd is en dat deze jongens het leven hebben gelaten voor onze vrijheid.” Voor de vijf initiatiefnemers was het daarom logisch dat er iets moest gebeuren, maar bij de provincie en gemeente werd die urgentie in het begin niet gevoeld.
Dat hield Verstappen en de andere mannen niet tegen. Ze hielden standvastig de druk op het plan. Wat hen daarbij ook hielp, was het contact dat de groep ondertussen had gelegd met de nabestaanden van de militairen, die 83 jaar geleden zijn gesneuveld. “Die communicatie is voor ons een heel belangrijke drijfveer geweest om met dit project door te gaan. Zelfs toen het tegenzat, wilden we juist voor de families van de omgekomen militairen dat er een monument kwam”, vertelt Verstappen.
Tastbare herinnering
Hij denkt dat dit ook uiteindelijk de doorslag heeft gegeven voor verantwoordelijk wethouder Helm Verhees om anders tegen het initiatief aan te kijken: “We hebben letterlijk gezegd dat wij het niet over ons hart kunnen verkrijgen om de nabestaanden weer te gaan bellen om te vertellen dat de gemeente het er niet voor over heeft om een tastbare herinnering te creëren”, legt Verstappen uit.
Alle tijd die het vijftal in het project heeft gestoken, is nu dan toch niet voor niets geweest. Want inmiddels heeft de gemeente groen licht gegeven voor de aanleg van het monument en zijn de eerste werkzaamheden al zelfs begonnen. “Ze zijn gestart met het ophogen van het terrein met puin, want het is daar bijna een meter lager dan de weg en we willen natuurlijk dat het monument goed zichtbaar is”, aldus Verstappen.
Dynamisch kunstwerk
Op de ruim 500 vierkante meter grond die er is gereserveerd voor het plan, komt onder meer een twee meter hoge paal met daarbovenop een modelversie van de Vickers Wellington-bommenwerper. “Dat wordt een dynamisch kunstwerk, waarin je het vliegtuig schuin naar beneden gepositioneerd ziet. Omdat het geheel kan draaien, zal het dus gaan bewegen als de wind waait”, zegt Verstappen. Hij is ook verheugd dat de gemeente één van de twee nabij gevonden loopgraven gaat verhuizen. “Die krijgt boven de grond op het terrein een plek.”
Daarnaast komt er een ring met een doorsnede van twee meter, waarin met mozaïek het cirkelvormige logo van de RAF wordt gevormd. “Dat kunnen zelfs huidige piloten straks vanuit de lucht zien als ze overvliegen”, vertelt Verstappen enthousiast. “De rest van het gebied wordt aangelegd met veel groen, zodat het mooi opgaat in de natuurlijke omgeving. Het is goed dat er na al die jaren nu toch eindelijk echt erkenning komt voor deze jongens.”
Over een paar maanden moet alles klaar zijn, want op zondag 21 juni vindt de officiële opening van het monument plaats. “Ook een aantal nabestaanden van de omgekomen militairen zullen hiervoor vanuit Groot Brittannië en Australië overkomen naar ons land, om de plechtigheid in Neerkant bij te wonen.”
Foto’s: Toine Verstappen
