Dit jaar bestaat gemeente Deurne precies 100 jaar. Door een samenvoeging van gemeenten ‘Vlierden’ en ‘Deurne en Liessel’ in 1926 ontstond de nieuwe gemeente. In samenwerking met gemeente Deurne en heemkundekring H.N. Ouwerling brengt DMG dit jubileumjaar elke maand een artikel waarin wordt teruggeblikt op verschillende onderwerpen uit de rijke geschiedenis van Deurne, Vlierden, Liessel, Neerkant en Helenaveen.
Soms gaat het om grote bestuurlijke veranderingen, soms om kleine verhalen die samen laten zien hoe onze gemeente is gevormd. “Door terug te kijken, begrijpen we beter waar we vandaan komen en wat ons verbindt”, zeggen de samenwerkende organisaties. In het eerste verhaal ontdek je hoe de gemeente Deurne is ontstaan.
Hertog Jan II van Brabant
Vanouds hadden Vlierden, Deurne en Liessel ieder een eigen bestuur. Het oudste schriftelijke bewijs daarvan dateert al van rond 1100. Op 1 maart 1326 gaf hertog Jan II van Brabant grond in leen aan de inwoners van Deurne en Liessel en werden de gemeentegrenzen vastgelegd. Opmerkelijk is dat deze grenzen in grote lijnen nog steeds herkenbaar zijn.
Tot 1810 waren Deurne en Liessel heerlijkheden. Hoewel het formeel om twee dorpen ging, werden zij altijd gezamenlijk bestuurd vanuit één schepenbank in Deurne. Jaarlijks kwam men op 17 maart bijeen. Ieder gezinshoofd of een aangewezen gezinslid, moest daarbij aanwezig zijn.
Bestuurlijke onrust
Tijdens deze bijeenkomst werd het dorpsreglement aangepast en voorgelezen en werd een nieuwe borgemeester benoemd. Deze persoon was verantwoordelijk voor de financiën en persoonlijk aansprakelijk voor een kloppende kas. In 1810 kwam hier een einde aan en werd het moderne gemeentebestuur ingevoerd met een gemeenteraad en een burgemeester.
Rond 1876 ontstond er bestuurlijke onrust. In dat jaar dreigden Liessel, Neerkant en Helenaveen zich af te scheiden van Deurne en een eigen gemeente te vormen. Het plan haalde zelfs de Raad van State, maar werd uiteindelijk niet uitgevoerd.
Fusie
Begin twintigste eeuw bleek dat kleine gemeenten, zoals Vlierden met ongeveer 700 inwoners, steeds moeilijker zelfstandig konden blijven bestaan. Een fusie met Deurne lag historisch gezien voor de hand omdat beide dorpen tot circa 1680 samen één parochie vormden. Hoewel Vlierden zich in 1921 nog fel verzette tegen samenvoeging, sloeg de stemming in 1925 om. Mogelijk speelde de wens voor een nieuwe parochiekerk daarbij een rol.
Op 29 juni 1925 ondertekende koningin Wilhelmina de wet die de gemeente Vlierden ophief. De uitgebreide gemeente kreeg de naam Deurne. In 1926 was daarmee de gemeente ontstaan die we dit jaar, precies honderd jaar later, herdenken.
Foto: (gemeentehuis Vlierden) heemkundekring H.N. Ouwerling
