Werkgroep Behoud de Peel (WBdP) roept de overheid op om een spuitvrije zone van 2000 meter in te stellen rond Natura 2000-gebieden, zoals De Groote Peel. Dit is volgens een onderzoek van de organisatie nodig om ervoor te zorgen dat er geen resten van pesticiden en andere giftige stoffen in de natuur terechtkomen.
“Deze zone overlapt met de bestaande hydrologische bufferzone van 2000 meter, wat kansen biedt voor een integrale aanpak”, zegt Werkgroep Behoud de Peel.
Concrete inzichten
Het onderzoek is uitgevoerd naar aanleiding van de uitspraak van de Raad van State op 2 april van vorig jaar. Daarbij werd opgeroepen tot een passende beoordeling van pesticiden-gebruik en aanvullend onderzoek naar verspreiding en de ecologische impact. “Dit onderzoek levert daarvoor concrete, veld gebaseerde inzichten”, aldus de werkgroep.
De studie is uitgevoerd langs een 3,7 kilometer lange onderzoekslijn door De Groote Peel. Daar zijn 30 eikenbladmonsters verzameld en geanalyseerd door onderzoekslaboratorium Eurofins op 690 pesticiden. Dit werd gedaan om de relatie te bepalen tussen concentraties pesticiden in eikenblad enerzijds en de afstand tot de akkers in het agrarisch gebied anderzijds. “Er werden 55 pesticiden aangetroffen in de Groote Peel, vrijwel allen te relateren aan akkerbouw; in hoge concentraties nabij de akker en in lagere concentraties in het centrum van het natuurgebied”, meldt Werkgroep Behoud de Peel.
‘Zeer zorgwekkende stoffen’
De cijfers zijn gebaseerd op een éénmalig onderzoek in een veldsituatie en de uitkomst is beïnvloed door verschillende variabelen, zoals het weer, het landschap en teeltkeus. Na 500 meter van de akker blijkt het totaalgehalte pesticiden circa 90 procent te zijn afgenomen ten opzichte van de concentratie aan de rand van de akker. Na 2000 meter van de akker is het totaalgehalte pesticiden verder afgenomen tot ongeveer 94 procent.
Op alle meetpunten langs het onderzoekstraject werden 19 tot 30 pesticiden gemeten, ook in het centrum van de Peel waar het ging om 20 pesticiden. De werkgroep zegt dat een aantal van de aangetroffen middelen verboden is: “Verschillende van de gevonden pesticiden worden door het RIVM als ‘zeer zorgwekkende stoffen’ aangemerkt, waaronder PFAS-achtige pesticiden; deze breken nauwelijks af.”
Voorzorgscenario’s
De natuurbeschermingsorganisatie roept de overheid daarom op om een spuitvrije en extensief beheerde bufferzone van 2000 meter vast te stellen rond De Groote Peel, overlappend met de bestaande hydrologische bufferzone van 2000 meter. “Hiermee wordt het voorzorgprincipe in acht genomen. Dit sluit ook aan bij voorzorgscenario’s van het Planbureau voor de Leefomgeving zoals beschreven in ‘Op zoek naar een nieuwe balans tussen landbouw en natuur in 2050: extensief grondgebruik in zones van 2000 meter rond Natura 2000-gebieden, nabij intensieve landbouw’.”
Ook wil de werkgroep dat er een verbod komt op het gebruik van de ‘zeer zorgwekkende’ en PFAS-achtige stoffen: “Investeer in aanvullend verspreidings- en ecotoxicologisch onderzoek, zodat bufferzones juridisch onderbouwd en handhaafbaar worden. Op 2 april heeft de Raad van State bevestigd dat het gebruik van pesticiden nabij Natura 2000- gebieden vergunningplichtig is indien niet met 100 procent zekerheid kan worden uitgesloten dat de kwaliteit van het natuurgebied door het gebruik van pesticiden verslechtert.”
Handhavingsverzoeken
Vorig jaar heeft Werkgroep Behoud de Peel ook via handhavingsverzoeken de provincies Limburg en Brabant verzocht om op te treden tegen het gebruik van pesticiden bij intensieve teelten, zoals siergewassen en aardappels. “De provincies Limburg en Noord-Brabant hebben naar aanleiding van deze handhavingsverzoeken inmiddels tientallen overtredingen geconstateerd. Op die manier blijft de werkgroep druk uitoefenen op de overheden om haar wettelijke taak om de natuur te beschermen uit te voeren.”
Foto: Staatsbosbeheer
