Voor mensen met hooikoorts in Deurne en omgeving breekt komende tijd een lastige periode aan. Uit analyses van metingen met de pollenteller op het dak van het Elkerliek ziekenhuis in Helmond blijkt dat er zich op dit moment veel pollen in de lucht bevinden in onze regio.

Dit komt onder meer door de essen die nu volop bloeien en pollen afgeven. Ook staan de berkenbomen in bloei en de verwachting is dat het aantal pollen van deze boom aankomende weken flink oploopt. De pollen van de berk zijn sterk allergeen en het aantal mensen dat gevoelig is voor berkenpollen bedraagt ongeveer een miljoen.

Elkerliek ziekenhuis
In Nederland zijn slechts twee pollentellers: eentje in Leiden en eentje in Helmond. De meetgegevens van deze pollentellers worden beschikbaar gesteld aan Pollennieuws.nl, een belangrijke informatiebron voor mensen met allergieën.

Mieke Koenders is klinisch chemicus in het Elkerliek ziekenhuis en is verantwoordelijk voor de pollentellingen. Deze spelen een sleutelrol in de voorspellingen voor hooikoortspatiënten. “In de pollenteller zit een rol met een dun laagje vaseline,” legt ze uit. “Die rol is verdeeld in zeven segmenten: één voor elke dag van de week. De pollen blijven eraan kleven. Na een week analyseren we de rol in het laboratorium.”

Betrouwbare voorspellingen
Dit betekent niet dat de metingen en voorspellingen een week achterlopen. “De exacte tellingen wel,” zegt Koenders. “Maar doordat we al jarenlang data verzamelen en analyseren, kunnen we toch zeer betrouwbare voorspellingen doen.”

De pollenteller op het dak van het Elkerliek ziekenhuis levert een belangrijke bijdrage aan het in kaart brengen van de hoeveelheid en soorten pollen in de lucht. Deze metingen helpen hooikoortspatiënten om zich beter voor te bereiden op klachten. Dagelijks vangt het apparaat pollen op die vervolgens nauwkeurig worden geanalyseerd.

Regen
Voor de voorspellingen worden deze gegevens gecombineerd met weersvoorspellingen en waarnemingen van biologen in het veld. Het weer heeft namelijk grote invloed op de hoeveelheid pollen in de lucht. Niet alleen de temperatuur speelt een rol, maar ook regen, luchtvochtigheid, windrichting en windsnelheid zijn bepalend.

Koenders legt uit dat de pollen bij regen als het ware uit de lucht ‘gewassen’ worden, waardoor mensen vaak minder klachten ervaren. In droge en zonnige periodes geven planten en bomen juist meer pollen af. “Zeker als het daarbij ook waait, kunnen pollen zich gemakkelijk verspreiden en neemt de kans op klachten toe. Ook de luchtvochtigheid is van invloed: bij droge lucht blijven pollen langer in de lucht zweven, terwijl ze bij vochtige lucht sneller neerslaan”, aldus Koenders.

‘Niet bagatelliseren’
De klinisch chemicus van het Elkerliek is zich door de jaren heen steeds beter gaan realiseren hoe belangrijk de metingen van de pollenteller zijn: “Je moet allergieën niet bagatelliseren. Het is een aandoening waar mensen veel last van kunnen hebben. Als je op tijd weet welke bomen of grassen pollen verspreiden, kun je eerder starten met medicatie en tijdig maatregelen nemen om hooikoortsklachten te verminderen.”

Het komt er volgens Koenders vooral op neer dat je je zo min mogelijk blootstelt aan pollen op momenten dat de concentratie in de lucht hoog is: “Houd ramen en deuren dus dicht, zet een zonnebril op om je ogen te beschermen als je naar buiten gaat en smeer wat vaseline onder je neus zodat de pollen daar blijven plakken. Spoel ook voor je gaat slapen je haar af omdat je anders de pollen op je kussen verspreidt.”

Kunstmatige intelligentie
De pollenmetingen worden naar verwachting de komende jaren nog nauwkeuriger. Er wordt momenteel onderzoek gedaan naar het gebruik van kunstmatige intelligentie om voorspellingen nog beter te maken. “De gevoeligheid verandert gedurende de dag. Dat heeft met verschillende factoren te maken. We willen uiteindelijk toe naar een live-voorspelling: inzicht in de actuele pollenbelasting op elk moment van de dag”, aldus Koenders.

Hoewel de manier van pollen tellen de afgelopen vijftig jaar nauwelijks is veranderd, geldt dat niet voor de uitkomsten. Dat komt volgens Koenders onder meer door veranderingen in ruimtegebruik en het klimaat: “Door de opwarming van de aarde zien we nieuwe planten met pollen verschijnen, zoals de Ambrosia. Ook zien we een verschuiving in het jaar. De berk bloeit bijvoorbeeld een stuk eerder dan vijftig jaar geleden.”

Luchtwegklachten
De kennis die het Elkerliek verzamelt, wordt ook gebruikt voor een landelijk Bomenkompas. “Dat laat zien wat de effecten zijn van het aanplanten van grote hoeveelheden van bepaalde boomsoorten. De els is bijvoorbeeld populair bij gemeenten omdat het een sterke boom is, maar voor mensen met luchtwegklachten is die juist ongunstig. Met het Bomenkompas helpen we gemeenten om bewustere keuzes te maken.”

Wil je weten hoe het zit met de actuele pollenverwachting? Kijk dan op elkerliek.nl/hooikoorts. Voor uitgebreide informatie over pollen en hooikoorts kun je terecht op pollennieuws.nl.

Foto’s: Elkerliek ziekenhuis