De langdurige droogte zet het watersysteem in onze regio steeds meer onder druk. Buiten de buien van afgelopen dagen is er sinds eind juni geen regen van betekenis meer gevallen in het werkgebied van waterschap Aa en Maas. “Dit in combinatie met een enorme verdamping laat ons watersysteem piepen en kraken.”

Het effect van de droogte is buiten zeer goed zichtbaar met bomen die hun blad laten vallen en goudgeel kleurende bermen en gewassen die het zwaar hebben.

Zeer droge periode
“Vanaf 1 juli viel er gemiddeld in ons werkgebied zo’n 10 millimeter regen. In Den Bosch en omgeving viel er eind juli nog een forse bui met 20 millimeter, maar in de rest van het gebied waren het een paar druppels op een gloeiende plaat”, zegt Aa en Maas. “Want in deze periode valt normaal gesproken zo’n 115 millimeter. Dat maakt juli en de eerste weken van augustus tot een zeer droge periode.”

Door het uitblijven van regen, de hoge temperaturen en een vaak droge wind is de verdamping enorm geweest. Hierdoor is het neerslagtekort (het verschil tussen de hoeveelheid regen die er valt en de hoeveelheid water die verdampt) gegroeid met ruim 200 millimeter. “Tot midden juni lag het neerslagtekort nog op de mediaan en was de situatie heel gemiddeld, maar met deze stijging van het tekort zijn we hard op weg naar het jaar 2018, de vijf procent droogste jaren en recordjaar 1976”, aldus het waterschap.

Deurnsche Peel positieve uitzondering
De grondwaterstanden zijn overal gezakt en vooral op de hogere zandgronden is de daling sterk geweest. “De grootste afwijking zien we dan ook op de hogere delen van ons werkgebied. In gebieden als de Groote Peel, Maashorst, de Strabrechtse Heide en andere hoger gelegen gebieden zien we afwijkingen van 50 tot wel 90 centimeter”, zegt Aa en Maas. “In de rest van het werkgebied ligt de afwijking tussen de 20 en 50 centimeter. Positieve uitzondering is dat in en rond de Deurnsche Peel er lokaal kleine afwijkingen zijn en zelfs heel lokaal een wat hogere grondwaterstand.”

Ten opzichte van 2025 staat het grondwater wat lager en dat heeft volgens het waterschap vooral te maken met dat de jaren voor 2025 zeer nat waren, waardoor er met zeer hoge grondwaterstanden aan de droogte werd begonnen. “Al met al lijkt de huidige situatie sterk op de situatie in 2019. Net zoals toen was het voorgaande jaar zeer droog.”

Massale droogval
In het werkgebied van Aa en Maas is ook de situatie van het oppervlaktewater de afgelopen weken sterk verslechterd. “Er is sprake van massale droogval en de afvoeren liepen sterk terug. Alleen op de plekken waar er voldoende aanvoer aanwezig is – in de laagste delen van ons werkgebied – kunnen we beken en sloten met moeite op peil houden. In deze sloten en beken zien we wel veel stilstaand water en geen stroming.”

Zelfs de Maas en de Rijkskanalen zitten vol met blauwalg. “De wateraanvoer vanuit deze wateren zorgt ervoor dat we hierdoor ook volop blauwalg aanvoeren in ons watersysteem”, legt Aa en Maas uit. “De afvoeren zijn de afgelopen maand sterk teruglopen en er is al wekenlang geen afvoer meer naar de Maas via onze grootste beken zoals de Raam en de Aa.”

Herfststand
De bodem is zeer droog en die droogte zit volgens het waterschap inmiddels diep in de bodem. “Gewassen hebben een grote behoefte aan water en de natuur schreeuwt ook om water. Dat de bodem zeer droog is, is onder meer te zien aan bomen die al in de herfststand gaan en hun blad laten vallen.”

De hitte en droogte hebben ook invloed op de waterkwaliteit. Minder water(aanvoer) kan leiden tot stilstaand water, dat (nog) sneller opwarmt. In warm water lost zuurstof minder goed op. Dit kan weer leiden tot problemen voor vissen en ander waterleven. Ook vormt warm (en voedselrijk) water voor omstandigheden waar algen zich in thuis voelen en ineens massaal de kop op kunnen steken. We zien de blauwalgen in ons gebied explosief toenemen.

Heel veel neerslag
Eerder meldde Aa en Maas al dat het door alle mogelijke maatregelen heen is en alle zeilen moet bijzetten tot de droogte voorbij is. Deze week worden nog een paar laatste warme dagen verwacht, waarna een meer wisselvallige periode zou aanbreken. “Deze neerslag is zeer welkom, maar zal niet voldoende zijn om de droogte weg te poetsen. Hooguit om de situatie te stabiliseren. Er is over een langere periode heel veel neerslag nodig om het watersysteem aan te vullen”, aldus het waterschap.

Foto: waterschap Aa en Maas