In totaal 22 overheidsorganisaties, waaronder gemeente Deurne, hebben woensdag in Griendtsveen hun handtekening gezet onder de samenwerkingsovereenkomst voor NOVEX De Peel. Het kabinet investeert daarvoor 300 miljoen euro in de regio. Het geld moet de uitvoering mogelijk maken van maatregelen die natuurherstel versnellen, verdroging tegengaan en de stikstofdruk op kwetsbare natuur verminderen.

De ondertekening van het convenant voor NOVEX De Peel komt net op het moment dat bepaalde zaken uit het stikstofplan zijn uitgelekt, dat landbouwminister Jaimi van Essen volgende week vrijdag bekend gaat maken. Volgens de NOS zouden er zones van één kilometer komen te liggen om twintig kwetsbare natuurgebieden, waarvan de Peel er één is. Hierbinnen zouden strenge normen gaan gelden voor stikstofemissies. Voor andere natuurgebieden gelden zones van maximaal 500 meter.

‘Een bult onzin’
Van Essen reageerde woensdag op de berichten en stelde dat er in de berichtgeving over de aanstaande stikstofplannen ‘een bult onzin’ staat. Ook de woorden die hij sprak tijdens de ondertekening van de overeenkomst in Griendtsveen lijken daarop aan te sluiten: “De opgaven in De Peel zijn groot en vragen veel van boeren, ondernemers en inwoners. Juist daarom is het belangrijk dat we hen ondersteunen bij de veranderingen die nodig zijn.”

Het geld wordt ingezet voor vijf maatregelenpakketten rond de Natura 2000-gebieden Deurnsche Peel & Mariapeel (inclusief De Bult), Groote Peel en Sarsven en De Banen. Met de ondertekening verschuift de aandacht volgens de samenwerkingspartijen van plannen naar uitvoering en kan de aanpak in het gebied daadwerkelijk van start gaan.

Maatwerk voor boeren
Daarbij wordt ook de agrarische sector volgens Van Essen niet vergeten: “Een deel van de 300 miljoen euro is beschikbaar voor maatwerk voor boeren. Daarnaast onderzoeken we hoe we extra middelen kunnen inzetten om de sociaaleconomische gevolgen in de regio op te vangen. Zo werken we samen aan een toekomstbestendige Peel.”

Met de ondertekening geven 17 gemeenten, 2 provincies, 2 waterschappen en het Rijk het startsein voor een aantal maatregelen die niet alleen de natuur moeten versterken, maar ook weer ruimte moeten gaan bieden voor vergunningverlening en nieuwe ontwikkelingen in de regio. Daarmee wordt volgens de organisaties een volgende stap gezet naar een Peel, waar natuur, economie en leefbaarheid met elkaar in balans zijn.

‘Nog veel werk te doen’
Mario Jacobs is dijkgraaf bij Waterschap Aa en Maas en voorzitter van NOVEX De Peel. Hij denkt dat het uitvoeringsprogramma en de afspraken onze regio een flinke stap dichterbij de vergunningverlening brengen: “Tegelijkertijd is er nog veel werk te doen. Alleen door samen op te trekken en onze krachten te bundelen, kunnen we tot uitvoering komen en mensen die in het gebied wonen en werken echt verder helpen.”

De 300 miljoen wordt ingezet voor maatregelen die natuur en water herstellen, boeren ondersteunen bij verduurzaming en omschakeling, ruimte bieden voor vrijwillige bedrijfsverplaatsing of -beëindiging en maatwerk mogelijk maken voor ondernemers in het gebied.

‘Opgaven zijn omvangrijk’
Er gaat 150 miljoen naar de provincie Noord-Brabant, die het geld inzet bij de gebiedsgerichte aanpak (GGA) Vitale Peel, maar ook in de Groote Peel, Deurnsche Peel en Mariapeel. Daarnaast wordt geïnvesteerd in De Bult als onderdeel van de Deurnsche Peel & Mariapeel. De andere 150 miljoen euro gaat naar de provincie Limburg. Die zet het geld in voor het Meijels Agrarisch Perspectief aan de Limburgse zijde van de Groote Peel. Ook wordt er geld gestoken in de gedeelde Limburgse zijde van de Deurnsche Peel en Mariapeel. Tot slot wordt er geïnvesteerd in Sarsven en de Banen.

“De opgaven in de Peel zijn omvangrijk en met elkaar verweven”, zegt Jacobs. “Dat vraagt niet alleen om nauwe samenwerking, maar ook om blijvende aandacht voor de sociaaleconomische ontwikkeling van het gebied. Samen bouwen we daarom aan een meerkleurig Peel. Een plek waar natuur, water, leefbaarheid en economie in balans zijn. Waar boeren en andere ondernemers een goede boterham verdienen, ruimte is voor nieuwe bedrijvigheid én waar het fijn leven is in de steden en de dorpen.“

Vervolgstappen
In GGA Vitale Peel werken overheden, ondernemers en inwoners samen aan oplossingen om het landelijk gebied sterk en leefbaar te houden. Dit gebeurt omdat in dit gebied, rondom de Natura 2000-gebieden Deurnsche Peel en Groote Peel, de opgaven vragen om een samenhangende aanpak voor de langere termijn.  Bovendien moet dat gebeuren in context met landbouw, water, natuur, recreatie en leefbaarheid.

Daarbij moeten planuitwerking voor inrichting van het gebied en het ondersteunen van individuele ondernemers met hun toekomstplannen hand in hand gaan. De samenwerkingspartijen melden dat hierbij al diverse resultaten zijn geboekt en er met de nieuwe middelen straks vervolgstappen kunnen worden gezet.

Nieuw watermodel
De natuur in De Bult, waaronder hoogveen en heide, heeft zorg nodig om zich verder in de goede richting te ontwikkelen. Op dit moment is de stikstofneerslag er te hoog en is het gebied te droog voor duurzaam hoogveenherstel en -ontwikkeling. Dit vraagt in De Bult volgens de betrokkenen om een hogere en stabiele grondwaterstand. Met het nieuwe watermodel voor de Peel worden nu diverse mogelijke hydrologische maatregelen bekeken. Samen met ondernemers wordt naar goede oplossingen gezocht.

Het Meijels Agrarisch Perspectief richt zich op het verminderen van de sterke schommelingen in de grondwaterstand rondom de Groote Peel. Die vormen een probleem voor het herstel van het kwetsbare hoogveen en zorgen voor uitdagingen voor de landbouw, zoals droogte en wateroverlast. Daarnaast zorgt het voor onzekerheid bij de agrarische sector wat betreft beregening en de vraag hoe extensivering praktisch haalbaar blijft.

Opwek van zonne-energie
In de Gedeelde Peel komen drie uitdagingen samen: natuurherstel, duurzame energieopwekking en recreatie. Het water daalt hier in de zomer, waardoor hoogveen en andere waterafhankelijke natuur langzaam verdwijnt. Daarom wordt gezocht naar manieren om water beter vast te houden.

Tegelijkertijd is de Gedeelde Peel aangewezen als een zoekgebied voor grootschalige opwek van zonne-energie. Daarbij is volgens de betrokken partijen gekeken naar welke plek het meest geschikt is zodat het ook bijdraagt aan natuurherstel. Verder wordt gezocht naar nieuwe kansen voor recreatie en de agrarische sector, zodat het gebied vitaal en aantrekkelijk blijft.

Uniek gebied
Sarsven en de Banen is een waardevol natuurgebied met bijzondere planten, dieren en landschappen, die afhankelijk zijn van voldoende schoon water en een gezond grondwatersysteem. Door invloeden zoals verdroging, extra stikstof en veranderingen in de omgeving, staat de natuur ook hier onder druk.

De samenwerkingspartners zeggen dat er wordt gewerkt aan systeemherstel, zodat dit unieke gebied behouden blijft. Op deze manier moet er op termijn weer ruimte ontstaan om vergunningen te verlenen voor maatschappelijke en economische ontwikkelingen in deze regio.

Foto’s: NOVEX De Peel/ministerie van ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur