Dit jaar bestaat gemeente Deurne precies 100 jaar. Door een samenvoeging van gemeenten ‘Vlierden’ en ‘Deurne en Liessel’ in 1926 ontstond de nieuwe gemeente. DMG brengt in samenwerking met gemeente Deurne en heemkundekring H.N. Ouwerling dit jubileumjaar elke maand een artikel waarin wordt teruggeblikt op verschillende onderwerpen uit de rijke geschiedenis van Deurne, Vlierden, Liessel, Neerkant en Helenaveen.
Dit keer kijken we naar hoe het onze gemeente verging in oorlogstijd, van 1940 tot en met 1944. Al in het voorjaar van 1939 werden in Deurne de eerste gevolgen van de oplopende internationale spanningen zichtbaar. De mobilisatie van het Nederlandse leger en de aanleg van de Peel-Raamstelling, met bunkers en het defensiekanaal, zorgden voor de komst van honderden militairen naar Deurne en de Peel.
Carp
Het voormalige fabrieksgebouw van Carp aan de Zeilbergseweg werd ingericht als kazerne. De commandopost van het 27e Regiment Infanterie bevond zich in Huize De Romein aan de Romeinstraat. Dit pand kreeg in oktober 1939 bezoek van prins Bernhard en zou een jaar later opnieuw een rol spelen toen NSB-leider Mussert er een kaderschool opende.
Lees ook: DMG Radio viert 100-jarig bestaan gemeente Deurne met hitlijst die inwoners mogen bepalen
De Duitse inval in mei 1940 verliep in Deurne zelf zonder direct bloedvergieten. Het Nederlandse leger trok zich haastig terug richting het westen. Toch bleef de oorlog niet onopgemerkt: inwoners hoorden explosies van opgeblazen bruggen en versperringen die bedoeld waren om de Duitse opmars te vertragen. Ook gingen enkele boerderijen in vlammen op.
Turfwinning
In de jaren die volgden, werd de vrijheid van de inwoners steeds verder ingeperkt. Het verenigingsleven kwam vrijwel volledig tot stilstand. Door een tekort aan brandstof kreeg de turfwinning opnieuw betekenis en wist het gemeentelijk veenbedrijf zelfs weer winst te maken. Tegelijkertijd werd het dagelijks leven steeds moeilijker door voedselschaarste.
Levensmiddelen waren alleen nog verkrijgbaar via distributiebonnen. Veel gezinnen waren afhankelijk van hulpacties, zoals de Winterhulp tijdens de oorlog en later de Hulpactie Rode Kruis (HARK). Jongemannen probeerden waar mogelijk te ontkomen aan gedwongen tewerkstelling in Venlo of Duitsland.
Kerkrazzia
Eén van de meest ingrijpende gebeurtenissen vond plaats op 8 oktober 1944, tijdens de kerkrazzia in Helenaveen. Daarbij werden 143 mannen opgepakt van wie er 26 in Duitsland om het leven kwamen. Op dat moment was een groot deel van Deurne al bevrijd.
Lees ook: Verhalen uit 100 jaar gemeente Deurne; de eerste burgemeester Jan Casper van Beek
In het weekend van 24 september 1944 werd Deurne helemaal bevrijd, maar de strijd was nog niet voorbij. Duitse troepen heroverden Liessel en Neerkant, waarna deze dorpen opnieuw en met zware verliezen, bevrijd moesten worden. Pas met de bevrijding van Helenaveen op 19 november 1944 kwam er voor de hele gemeente een einde aan de bezetting.
Naast het verlies van mensenlevens was de materiële schade enorm. Veel huizen en boerderijen werden geheel of gedeeltelijk verwoest. De gevolgen van deze jaren waren nog lang zichtbaar in Deurne en haar dorpen.
Foto: Heemkundekring H.N. Ouwerling
