Voorbijgangers op de weg tussen Deurne en Liessel keken dinsdag vreemd op toen ze ineens op een akker iets zagen bewegen. Het was geen boer die op zijn land bezig was en wat opwaaiend zand veroorzaakte, maar een heuse stofhoos.
Dit is een kleinschalige wervelwind die lijkt op een windhoos, maar een stuk onschuldiger is en zich op een andere manier ontwikkelt. “Ze ontstaan aan het aardoppervlak op warme zonnige zomerdagen met weinig wind, terwijl windhozen op grote hoogte in de wolken ontstaan en gekoppeld zijn aan zware onweersbuien”, legt het KNMI uit.
Gevaarlijkste weersverschijnselen
In ons land komen ook vrijwel jaarlijks windhozen voor. “Vaak blijft het bij een windhoos in wording, waarbij het slurfje als een uitstulping onder de wolk zichtbaar is”, zegt het KNMI. Ze behoren tot de gevaarlijkste weersverschijnselen in Nederland, maar echt zware windhozen komen in ons land maar weinig voor.
Vooral in de zomerperiode, maar soms ook in de winter, kunnen onweersbuien samengaan met windhozen. “Een rotatie in de aangezogen lucht wordt dan versterkt en kan snelheden bereiken van een paar honderd kilometer per uur. De windhoos trekt met de bui mee en laat door wind en grote luchtdrukverschillen een spoor van vernielingen achter”, aldus het KNMI. Zware windhozen, ook wel een tornado genoemd, komen is ons land maar zelden voor.
Niet te voorspellen
De ergste windhozen van de laatste tientallen jaren in Nederland met dodelijke slachoffers traden op bij Chaam en Tricht (1967), Ameland (1972), Moerdijk (1981) en Ameland (1992). Gemiddeld enkele keren per jaar veroorzaken minder zware hozen zeer plaatselijk een enorme ravage. Op 7 juni 2012 werd het Limburgse Montfort getroffen door een windhoos en op 21 juni werd in Aalsmeer schade aangericht door hoosachtige verschijnselen.
Windhozen zijn vrijwel niet te voorspellen, maar kunnen alleen optreden bij bepaalde weersomstandigheden. De verschillen in temperatuur en vochtigheid tussen de lucht aan het aardoppervlak en op grote hoogte in de atmosfeer moeten heel groot zijn. Bovendien moet op zo’n 10 kilometer hoogte een zeer sterke wind staan (straalstroom). Dan ontstaan de enorme buienwolken die hozen kunnen bevatten.
Foto: Paul Goyen
