De molen Johanna-Elisabeth in Vlierden is door de provincie officieel uitgeroepen tot Brabants mooiste molen. Bij een verkiezing gingen de meeste stemmen naar dit in 1844 gebouwde rijksmonument.
Molenaar Hans Keijzers weet wel waarom de Vlierdense molen zo speciaal is: “Hij heeft een flesvorm en dat is heel zeldzaam. Er zijn maar twee van dit soort molens in Nederland. De andere staat in Leiden. Ook bijzonder is ook dat de molenas is gemaakt van een onbewerkte boomstam.”
Ligging
Dat de provincie juist de molen in Vlierden heeft gekozen, heeft met de ligging te maken, denkt Keijzers: “Veel andere molens staan helemaal ingebouwd tussen andere gebouwen en de Johanna-Elisabeth staat juist helemaal vrij. Hierdoor kun je hem al van veraf goed zien staan en van alle kanten bekijken. Wat mij betreft is het zelfs de mooiste molen van de hele wereld.”
Lees ook: Vlierdense molen Johanna-Elisabeth trekt bekijks van bezoekers uit de hele wereld
De Vlierdense bezienswaardigheid wordt niet alleen door mensen uit Nederland gewaardeerd, want ook toeristen uit landen als Canada, Turkije, Portugal en Schotland komen er een kijkje nemen. “Vooral mensen uit het buitenland vinden een molen heel bijzonder. Zeker als hij staat te draaien”, zegt Keijzers.
Le Parisien
Onlangs kreeg hij zelfs een verzoek voor een interview van het Franse dagblad Le Parisien. “Ik dacht eerst dat het spam was, maar het bleek echt om een email te gaan van die krant. Ze zijn hier toen komen kijken en hebben van alles gevraagd. We zaten wel even met een probleempje qua taal, maar gelukkig kon een nichtje van mij voor ons vertalen. Binnenkort verschijnt er een speciaal katern van Le Parisien, waar dus ook de Vlierdense molen in prijkt”, vertelt Keijzers trots.
Door de jaren heen hebben verschillende mensen de Johanna-Elisabeth draaiende gehouden. Jan van Hombergh liet de huidige molen in 1844 bouwen en verkocht deze in 1852 voor 5.000 gulden aan Hendrina Peeters-van der Paren uit Veldhoven. Die gaf in 1856 aan Van Hombergh opdracht om namens haar de windmolen publiekelijk te koop aan te bieden, maar er bleek onvoldoende interesse.
Flesvorm
Van Hombergh was inmiddels molenaar en olieslager in Liessel en werd daarnaast op 7 januari 1857 opnieuw eigenaar van de Vlierdense molen. Hij kocht deze voor 3.000 gulden bij een onderhandse verkoop. Op 1 april 1868 verkocht hij de molen met het molenhuis weer aan de Meijelse landmeter Willem Janssen voor 3.400 gulden.
Lees ook: Opknapbeurt voor 178 jaar oude Johanna Elisabeth molen in Vlierden
Oorspronkelijk was de molen een grondzeiler, maar in 1890 werd de molen opgevijzeld. Dat wil zeggen dat de romp ongeveer twee meter hoger werd opgemetseld. De molen kreeg hiermee de zeldzame flesvorm.
Twee wieken
De Astense timmermanszoon Jan van Deursen kocht de molen in 1909 en ging hem zelf bemalen. Daarvoor had hij de standaardmolen op de Postelstraat in Someren bemalen en had hij als molenaars-leerling het vak geleerd in Heumen bij Nijmegen en in het Duitse Kleef. Ook zoon Louw ging in 1933 als 15-jarige bij zijn vader Jan aan het werk op de molen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de molen gebruikt om houtblokjes te zagen die in houtgasgeneratoren werden gebruikt. Bij de bevrijding in de septemberdagen van 1944 liep de molen veel schade op. Er ontstonden grote gaten in de romp, terwijl een buitenroede naar beneden stortte. Met drie wieken kon molenaar Jan van Deursen niet malen, maar gelukkig duurde de reparatie niet al te lang. Wel moest zoon Louw enige tijd met twee wieken malen, want de bakkers hadden toch gewoon meel nodig.
Joep en Els Coppens
In 1950 stopte het maalbedrijf en raakte de molen in verval. De Johanna-Elisabeth werd gekocht door de gemeente Deurne en in 1972 gerestaureerd, zodat deze weer geschikt werd om te malen. De molen kreeg toen de naam Johanna Elisabeth. Dat zijn de voornamen van Els Coppens-Van de Rijt. Zij is de weduwe van beeldhouwer Joep Coppens, die jarenlang actief was als vrijwillig molenaar. Hij woonde sinds 1971 samen met zijn vrouw in het huis naast de molen. De kunstenaar overleed in maart 2024, waarna Els verhuisde van Huize Molenrijn naar Deurne.
Foto’s: Josanne van der Heijden/Mieke Boudewijns/Hans van Hoek
