Bij Bibliotheek Deurne start deze dinsdag op Wereldalfabetiseringsdag een reeks van activiteiten in het kader van de Week van lezen en schrijven. Zo is er een expositie over laaggeletterdheid te zien en komt taalwetenschapper Kristel Doreleijers op bezoek voor een lezing en boekpresentatie over het Brabants dialect. Ook vindt er zaterdag de tweede editie van het Deurnes dictee plaats.
Tijdens de Week van lezen en schrijven vragen verschillende organisaties in Nederland tot en met 15 september extra aandacht voor mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en rekenen.
Basisvaardigheden
Ook Bibliotheek Deurne doet mee met de actie. Dat is volgens de organisatie belangrijk, omdat ook in onze regio behoorlijk wat inwoners problemen ondervinden door laaggeletterdheid: “In Helmond heeft ongeveer 17 procent van de inwoners moeite met taal, rekenen of digitale vaardigheden. Dit worden ook wel basisvaardigheden genoemd. In de gemeenten Deurne, Asten en Someren ligt dit rond de 12 procent.”
In heel Nederland hebben drie miljoen mensen van 16 tot 75 jaar moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Daardoor hebben ze vaak ook meer moeite met computers en smartphones. “In al onze bibliotheken vertellen Rob, Hans, José, Dicky, Gea en Dennis hun ervaringsverhaal.” Bij de vier locaties in Deurne, Asten, Helmond en Someren kun je QR-codes scannen op de foto’s van de ervaringsdeskundigen en hen horen uitleggen hoe ze werden geholpen bij hun problemen met basisvaardigheden. De expositie is gratis toegankelijk tijdens de openingstijden van de bibliotheken.
Leuk en waardevol
“Tijdens deze week vragen we niet alleen extra aandacht voor laaggeletterdheid, maar laten we ook zien hoe leuk en waardevol taal kan zijn”, aldus de bibliotheek. “In al onze filialen zijn twee ‘kletspotten’ te vinden met vragen en dilemma’s over alledaagse vaardigheden. Ga met je tafelgenoten in gesprek en beantwoord vragen als: wat zou jij niet meer kunnen missen op je mobiele telefoon, welk boek heb je meerdere keren gelezen en wat zou je nog graag willen leren?”
Deze dinsdagavond kun je in de Deurnese bibliotheek ook de lezing SuperBrabants bijwonen. Hierbij neemt taalwetenschapper Kristel Doreleijers je mee in haar verhaal over het Brabants. Er zijn veel zorgen dat het dialect verdwijnt. Of het toekomstbeeld echt zo somber is, doet Doreleijers in Deurne uit de doeken. Afgelopen acht jaar deed ze onderzoek naar het ‘nieuwe’ Brabants. Daarbij beantwoordt ze vragen als: spreken jongeren nog dialect, hoe zorgen sociale media ervoor dat het Brabants weer opleeft en hoe dragen de iconische uitspraken van de New Kids daaraan bij?
Nieuwe vormen
Aan de hand van alledaagse en grappige voorbeelden uit memes, series en films en interviews met dialectsprekers laat Doreleijers zien hoe het Brabants soms onverwachts en in nieuwe vormen opduikt: “Hoewel jonge Brabanders trots zijn op hun moderne dialect, ergeren ouderen zich er soms groen en geel aan. In beide gevallen is het duidelijk dat taal en identiteit nauw met elkaar verbonden zijn. Met dialect kun je laten horen waar je vandaan komt en waar je je thuis voelt.”
De lezing en boekpresentatie van de Eindhovense taalwetenschapper vindt deze dinsdag van 19.30 tot 21.15 uur plaats bij Bibliotheek Deurne in het Huis voor de Samenleving aan de Markt 1 in Deurne. Haar boek ‘SuperBrabants: Over jongerentaal, New Kids en je thuis voelen in je dialect’ verscheen in mei 2026 bij uitgeverij Ambo|Anthos.
Deurnes dictee
Komende zaterdag staat het Deurnese dialect centraal in Bibliotheek Deurne. Dan kunnen inwoners meedoen aan het Deurnes dictee. Hans van Hoek weet als geen ander hoe je de Deurnese taal spreekt, maar ook schrijft. Hij heeft voor de deelnemers een aantal uitdagende opdrachten. Het dictee wordt zaterdag van 14.00 tot 15.30 uur afgenomen.
Deelname is gratis en aanmelden kan via de website van Bibliotheek Deurne. Doe je liever niet mee met het dictee, maar wil je wel meeluisteren? Publiek is van harte welkom om wat bij te leren over het Deurnes dialect. Meer informatie en mogelijkheid tot reservering voor de andere activiteiten vind je op bibliotheekhelmondpeel.nl.
Foto: Bibliotheek Deurne
