Veel inwoners hebben wel een beeld bij de gemeente, maar vaak is dat niet volledig. Richting de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart publiceert DMG in samenwerking met gemeente Deurne een reeks artikelen waarin wordt uitgelegd hoe het lokale bestuur werkt. Wat doet de gemeente? Wie beslist waarover? En waar heb je als inwoner invloed?

In ‘Zo werkt de gemeente Deurne’ worden vragen beantwoord aan de hand van veelgehoorde misverstanden. In dit eerste artikel gaan we op zoek naar het antwoord op de vraag: wat doet de gemeente eigenlijk? Daarvoor spreken we met Robbert Halffman.

Hij is al acht jaar gemeentesecretaris bij gemeente Deurne en daarmee de hoogste ambtenaar van de gemeente. Halffman zorgt ervoor dat het college van burgemeester en wethouders goed wordt ondersteund en dat besluiten zorgvuldig worden uitgevoerd. “Ik kwam ooit zelf van buiten de overheid en had toen ook weinig zicht op wat een gemeente allemaal doet. Juist daarom vind ik het belangrijk om dit uit te leggen.”

Misverstand 1: ‘De gemeente is vooral een loket waar je je paspoort of vergunning regelt’

Voor veel inwoners blijft het contact met de gemeente beperkt tot het aanvragen van een paspoort, rijbewijs of vergunning. Hierdoor wordt de gemeente vaak gezien als een loket. Maar daarmee zie je maar een klein deel van wat de gemeente doet. Die is namelijk verantwoordelijk voor veel zaken die je dagelijks raken, vaak zonder dat je daar bij stilstaat. Denk aan het onderhoud van wegen en fietspaden, groen in de wijken en gladheidsbestrijding in de winter. “Als het ’s ochtends glad is en je veilig de deur uit kunt, is dat geen toeval,” zegt Halffman.

Ook grotere projecten vallen hieronder. De tunnel onder het spoor, die Deurne beter en veiliger verbindt. Of de plannen voor een nieuw zwembad, waar mensen straks kunnen sporten, zwemmen en elkaar ontmoeten. “Dat zijn projecten waar je als inwoner vooral het eindresultaat van ziet, maar waar jaren voorbereiding, afstemming en uitvoering achter zitten”, vertelt de gemeentesecretaris.

Daarnaast houdt de gemeente zich bezig met wonen en ruimtelijke ordening: waar mogen nieuwe woningen komen, hoe hoog mag er gebouwd worden en hoe zorgen we dat buurten prettig blijven om in te wonen?

Misverstand 2: ‘Ambtenaren maken het vaak onnodig ingewikkeld en zeggen vooral wat niet mag’

Wie iets wil bouwen, verbouwen, parkeren of kappen, krijgt al snel te maken met regels. Dat kan frustrerend zijn. Toch zijn die regels niet bedoeld om inwoners dwars te zitten, benadrukt Halffman. “Als gemeente moeten we belangen tegen elkaar afwegen. Niet alleen van één inwoner, maar ook van buren, ondernemers en de leefomgeving als geheel.” Wat voor de één wenselijk is, kan voor een ander overlast betekenen. Denk aan parkeermaatregelen in een wijk of aanpassingen aan een woning. “Je kunt het nooit voor iedereen perfect doen, maar je probeert het zo eerlijk mogelijk te regelen.”

Daar komt bij dat beslissingen juridisch moeten kloppen. Inwoners hebben het recht om bezwaar te maken of in beroep te gaan. “Dat betekent dat we zorgvuldig moeten werken en soms veel informatie nodig hebben. Dat voelt misschien ingewikkeld en tijdrovend, maar het is nodig om keuzes te maken die ook standhouden”, zegt Halffman.

Misverstand 3: ‘De gemeente doet wat Den Haag bepaalt’

Ook deze opvatting komt regelmatig voorbij, weet Halffman. De werkelijkheid ligt volgens hem genuanceerder: “De gemeente voert inderdaad landelijke wetten uit, maar binnen die kaders is er vaak ruimte om lokaal keuzes te maken.” Dat is bijvoorbeeld terug te zien in het beleid rond bijstand en ondersteuning. Landelijk is vastgelegd wat de bijstandsnorm is en wie daar recht op heeft.

Maar gemeenten kunnen zelf bepalen of en hoe zij inwoners extra ondersteunen. “Denk aan mensen die een steuntje in de rug nodig hebben,” legt Halffman uit. “In Deurne is er bijvoorbeeld voor gekozen om inwoners met een lager inkomen ruimer te ondersteunen dan landelijk verplicht is. Voor sommige regelingen geldt hier een hogere inkomensgrens. Zo kun je lokaal nét iets extra’s doen,” zegt Halffman. “Dat is hoe je landelijke regels vertaalt naar wat hier nodig is.”

Hetzelfde geldt bij crisissituaties, zoals de grote Peelbrand in 2020. Terwijl brandweer en andere hulpdiensten bezig waren met het bestrijden van het vuur, zorgde de gemeente voor afstemming, communicatie, opvang en nazorg. “Dat zijn momenten waarop je als inwoner misschien niet precies ziet wat de gemeente doet, maar waarin die rol cruciaal is”, besluit Halffman.

Ben je benieuwd wie al die keuzes maakt? In het volgende artikel dat volgende week woensdag wordt gepubliceerd, kijken we naar het dagelijks bestuur van Deurne. Wat doet de burgemeester, wat doen wethouders en wie beslist waarover?

Foto: Liane Manders Fotografie/gemeente Deurne